Một số biện pháp rèn kỹ năng viết văn miêu tả cây cối cho học sinh lớp 4

Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc – Tả Cây ổi Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc – Tả Cây ổi Ngày đăng: 14/10/2017, 09:57 PHẦN MỞ ĐẦU Lý chọn đề tài Phân môn Tập làm văn có vị trí đặc biệt quan trọng môn Tiếng…

Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc – Tả Cây ổi
Lập dàn ý miêu tả một cây ăn quả quen thuộc – Tả Cây ổi

Ngày đăng: 14/10/2017, 09:57

PHẦN MỞ ĐẦU Lý chọn đề tài Phân môn Tập làm văn có vị trí đặc biệt quan trọng môn Tiếng Việt, thông qua phân môn Tập làm văn, học sinh vận dụng hoàn thiện cách tổng hợp kiến thức, kỹ tiếng Việt học vào việc tạo nên văn hay Trong phân môn Tập làm văn lớp 4, miêu tả cối chiếm thời lượng lớn số tiết so với loại văn khác Văn miêu tả nói chung miêu tả cối nói riêng kiểu văn quen thuộc phổ biến sống sáng tạo văn chương Đây loại văn có tác dụng lớn việc tái đời sống, hình thành phát triển trí tưởng tượng, óc quan sát khả nhận xét, đánh giá người Với đặc trưng đó, văn miêu tả làm cho tâm hồn trí tuệ người đọc phong phú, giúp cho ta cảm nhận văn học sống cách sâu sắc tinh tế Do đó, giúp học sinh làm văn miêu tả cối tốt thông qua tiết học có chất lượng có tầm quan trọng lớn nhiệm vụ cần thiết giáo viên Thực tế cho thấy, việc dạy văn miêu tả nhà trường nói chung, việc dạy học văn miêu tả lớp nói riêng bên cạnh điểm tốt số kết định bộc lộ nhiều nhược điểm, dễ thấy bệnh công thức, khuôn sáo máy móc thiếu tính chân thực Các viết nhiều lý khác phương pháp, kỹ chưa đạt hiệu không phù hợp với văn cảnh Do đó, văn thường khô khan, câu văn thiếu hình ảnh, đơn điệu mang tính chất liệt kê, mô tả Bên cạnh đó, giáo viên lúng túng việc hướng dẫn em làm Vì lý đây, chọn đề tài nghiên cứu: “Một số biện pháp rèn kỹ viết văn miêu tả cối cho học sinh lớp 4” với mong muốn góp phần vào việc nâng cao hiệu dạy văn miêu tả trường tiểu học Mục đích nghiên cứu: Mục đích nghiên cứu tiến hành đề tài tìm hiểu thực trạng khả viết văn miêu tả cối học sinh lớp Từ đề biện pháp giúp em viết văn miêu tả cối sinh động hấp dẫn Đối tượng phạm vi nghiên cứu: – Đối tượng nghiên cứu văn miêu tả tiểu học – Phạm vi nghiên cứu: văn miêu tả cối lớp 4 Phương pháp nghiên cứu: – Phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu – Phương pháp khảo sát, quan sát thực tế – Phương pháp thống kê – Phương pháp thực nghiệm PHẦN NỘI DUNG I CƠ SỞ ĐỂ RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI Văn miêu tả: 1.1 Khái niệm văn miêu tả: “Miêu tả” theo sách Tiếng Việt “Miêu tả vẽ lại lời đặc điểm bật cảnh, người, vật giúp người nghe, người đọc hình dung đối tượng ấy” Văn miêu tả loại văn dùng để tả vật, tượng, người cách sinh động, cụ thể vốn có Đây loại văn giàu cảm xúc, giàu tưởng tượng đánh giá người viết Bất kỳ tượng thực tế trở thành đối tượng văn miêu tả, miêu tả trở thành văn miêu tả Miêu tả không đơn việc giúp người đọc thấy rõ nét đặc trưng, đặc điểm, tính chất…, việc chép, chụp lại cách máy móc mà phải thể cảm xúc, tình cảm tác giả đối tượng miêu tả miêu tả văn học lại mang tính chủ quan người viết Người viết thấy say sưa, thích thú, thấy nét tiêu biểu đặc sắc đối tượng miêu tả Đặc trưng văn miêu tả cối: Miêu tả cối diễn đạt ngôn ngữ để người khác hình dung cách rõ nét loại Đối tượng văn miêu tả cối trồng xung quanh ta Tuy vậy, nhà trường, việc miêu tả cối thường hướng vào loại có bóng mát, hoa, ăn quả, luống rau vườn rau Đó có ích cho đời sống gần gũi với tuổi học trò Tả cối tức phải nêu đặc điểm cụ thể, riêng biệt đặc điểm hình dáng, thân lá, hoa, quả… Miêu tả cối trước tiên miêu tả thân đó: tả bao quát toàn cây, tả phận Tả bao quát toàn tả nhìn từ xa để nhận đặc điểm tầm cao, dáng đứng, cây, tán lá… sau tả đến gần Tả phận theo cách: tả lướt phận chi tả chi tiết số phận Tuy nhiên, văn miêu tả cối học sinh vật nhằm truyền thụ kiến thức loài mà văn miêu tả cối cần gợi cho người đọc hình ảnh với vẻ đẹp riêng nó, cảm xúc người viết Vì vậy, miêu tả chi tiết mà người viết ấn tượng, tâm đắc loài tả mà giúp người đọc hình dung loài nhìn, ngắm Bởi loài có trình sinh trưởng phát triển nên tả cối qua chặng đường phát triển cây, ví dụ đâm lộc, hoa, kết quả, chín… Hoặc miêu tả qua chặng biến đổi thời gian, ví dụ miêu tả theo mùa Một đặc điểm cần ý loài miêu tả có ích gần gũi với đời sống học sinh Mỗi loại có hình dáng, đặc điểm, lợi ích định Khi tả loại cây, học sinh cần làm bật đặc điểm để người nghe, người đọc thấy rõ vẻ đẹp riêng loài Cây gắn với lợi ích người Mỗi lại có hay số lợi ích khác Vì nội dung miêu tả loại khác Khi viết văn miêu tả cối, học sinh cần ý tả ăn cần tập trung miêu tả hình dáng cây, mùi vị quả; tả hoa cần tả hương sắc hoa, tả có bóng mát cần làm rõ dáng cây, tán lá… Do nội dung miêu tả phụ thuộc vào cảm nhận lợi ích, tác dụng Thực trạng việc dạy học văn miêu tả cối lớp 4: 2.1 Cấu trúc chương trình: Học sinh tiểu học làm quen với văn miêu tả từ lớp đầu bậc tiểu học Đối với thể loại văn miêu tả cối, học sinh làm quen từ lớp 2, lớp qua hình thức tập trả lời câu hỏi viết đoạn văn ngắn miêu tả cối Lên lớp em học kiểu văn miêu tả cối Chương trình lớp yêu cầu học sinh tả loại quen thuộc với đời sống em có bóng mát, ăn quả, hoa, vườn rau… Các em cần dựa quan sát, nhận xét dùng ngôn ngữ nói viết để dựng lại tranh loại cụ thể, lời tả sinh động, tự nhiên Ở lớp 4, văn miêu tả cối dạy 11 tiết, có tiết kiểm tra viết tiết trả 2 Nội dung dạy học văn miêu tả cối lớp 4: Nội dung miêu tả cối chương trình Sách giáo khoa Tiếng Việt xếp cụ thể Bảng Bảng Chương trình dạy học miêu tả cối lớp STT Tuần Tên Bài 21 Cấu tạo văn miêu tả cối 22 Luyện tập quan sát cối 22 Luyện tập miêu tả phận cối 23 Luyện tập miêu tả phận cối 23 Đoạn văn văn miêu tả cối 24 Luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả cối 25 Luyện tập xây dựng mở văn miêu tả cối 26 Luyện tập xây dựng kết văn miêu tả cối 26 Luyện tập miêu tả cối 10 27 Miêu tả cối (Kiểm tra viết) 11 27 Trả văn miêu tả cối Trang 30 39 41 50 52 60 75 82 83 92 94 Nội dung miêu tả cối gồm đề sau: miêu tả lá, thân hay gốc mà em yêu thích, miêu tả loài hoa hay thứ quả, viết đoạn văn lợi ích loài cây, miêu tả chuối tiêu, miêu tả có bóng mát, miêu tả ăn quả, miêu tả hoa, miêu tả luống rau vườn rau Như vậy, nội dung miêu tả cối gần gũi, quen thuộc với đời sống học sinh, em có điều kiện quan sát loại mà miêu tả Hình Sơ đồ nội dung dạy học kiểu miêu tả cối Văn miêu tả cối Quan sát Miêu tả phận Đoạn văn Giác Trình Cây quan tự Tả T thân Tả Tả ả hoa gốc Giới Tả Tả Nêu thiệ bao cụ lợi u quát thể ích Cấu tạo văn miêu tả cối Mở Kết Thân luận Tả phậ n Tả thời kỳ phát triển Từng phận Từng thời kỳ phát triển Một loài Một cụ thể Đặc Đặc điểm điểm riêng riêng của loại 2.3 Về học sinh: Năm học 2014 – 2015 Ban giám hiệu trường Tiểu học Lê Văn Tám tiếp tục giao nhiệm vụ cho dạy lớp 4B Điều giúp có điều kiện nghiên cứu chuyên sâu nội dung dạy học môn Tiếng Việt đặc biệt phân môn Tập làm văn Qua năm dạy lớp năm nay, nhận thấy thực trạng học sinh lớp trường Tiểu học Lê Văn Tám nói riêng học sinh lớp nói chung có tồn sau: – Học sinh viết văn miêu tả cối nghèo nàn, công thức, lời văn sơ lược, đơn giản, cảm xúc chân thực – Học sinh thiếu sáng tạo, thường vay mượn tình ý người khác, thường văn mẫu Nói cách khác học sinh thường dễ dàng thuộc đoạn văn, văn mẫu Khi làm em biến thành làm không kể đề quy định Với cách làm em không cần biết đến đối tượng cần miêu tả, không quan sát cảm xúc chúng Khi giáo viên chấm khen nhầm văn người khác mà tưởng văn học sinh Khi đọc văn nhiều em na ná – Miêu tả hời hợt chung chung; sắc thái riêng biệt đối tượng miêu tả Vì văn gắn cho đối tượng miêu tả loại Nguyên nhân chủ yếu em không quan sát hồi tưởng lại kinh nghiệm sống mình, cách quan sát nên nhận xét cụ thể đối tượng miêu tả Những văn đọc lên ta thấy nhợt nhạt, mờ mờ – Nguyên nhân tình trạng học sinh không quan sát hồi tưởng lại kinh nghiệm sống mình, cách quan sát nên nhận xét cụ thể Bên cạnh thể khả tư diễn đạt em nhiều hạn chế 2.4 Về giáo viên: Khi dạy văn miêu tả cối số giáo viên trường Tiểu học Lê Văn Tám nói riêng giáo viên tiểu học nói chung thường: – Chỉ có cách hình thành hiểu biết lý thuyết thể văn, kỹ làm qua phân tích mẫu – Dạy văn miêu tả để đối phó với học sinh làm để đảm bảo chất lượng kiểm tra cách cho học sinh đọc văn mẫu để gặp đề tương tự chép – Đại đa số giáo viên cho tiết dạy học sinh quan sát tìm ý “khó dạy” Các dẫn phương pháp giảng dạy sơ lược, kinh nghiệm giảng dạy giáo viên quan sát tìm ý chưa nhiều – Nguyên nhân tình trạng tình trạng lệ thuộc vào sách vở, thiếu thực tế Căn bệnh tai hại dạy làm văn theo điệu “sáo” gây cho học sinh thói quen bắt chước, lười suy nghĩ Thực tế, đời người đứng trước nhiều cảnh ngộ cần thiết phải diễn tả nhiều điều xa lạ với sách học nhà trường II NHỮNG BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI CHO HỌC SINH LỚP Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn ngữ văn miêu tả cối: – Qua văn miêu tả cối, yêu cầu em đọc, trả lời câu hỏi tìm hiểu nội dung để thấy được: Ngôn ngữ văn miêu tả cối thường ngôn ngữ xác thực giàu cảm xúc, giàu hình ảnh Chính động từ, tính từ cụ thể, riêng biệt lựa chọn phù hợp với đặc điểm cần tả tạo nên văn miêu tả cối sinh động Trong văn miêu tả cối, người viết hay dùng tính từ màu sắc để làm bật màu lá, hoa, quả: mai vàng rực rỡ (cây mai tứ quý), cánh hoa đỏ rực (Cây gạo) Các tính từ hình dáng sử dụng để miêu tả hình dáng bên cây: dáng thanh, thân thẳng, tán tròn (Cây mai tứ quý), thân khẳng khiu, cao vút, cành ngang thẳng đuột (Sầu riêng) Các tính từ mùi vị giúp cho người đọc hình dung vị ngon hoa, nếm, thưởng thức hương vị đặc biệt đó: “Sầu riêng thơm mùi thơm mít chín quyện với hương bưởi, béo béo trứng gà, ngọt mật ong già hạn” Biện pháp nhân hoá, so sánh sử dụng nhiều văn miêu tả cối Việc sử dụng biện pháp vừa giúp cho người đọc hình dung đối tượng miêu tả cách dễ dàng, vừa làm cho lời văn sinh động, giàu hình ảnh Biện pháp 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách miêu tả văn miêu tả cối Mỗi văn miêu tả cối lại mang nét riêng sáng tạo, cảm nhận người Tuy nhiên, ta nêu cách thức miêu tả chung văn miêu tả cối Có thể miêu tả cối theo trình tự thời gian (theo biến đổi thời tiết, biến đổi mùa vụ) theo trình tự tính chất, phận tạo thành Cũng đan xen trình bày vừa theo trình tự thời gian, vừa theo trình tự đặc điểm phận cấu tạo tính chất (hay ngược lại) Vì vậy, nêu dàn ý chung cho văn miêu tả cối sau: Mở bài: Giới thiệu định miêu tả + Cây (Tên cây)? + Ai trồng? + Trồng đâu? Khi nào? Thân bài: Thể đặc điểm hình dáng, màu sắc, hương vị, công dụng – Hình dáng – Đặc điểm rễ, thân, cành, – Đặc điểm hoa trái – Những rét riêng đáng ý – Lợi ích (Đặt đối tượng vào thời điểm khác nhau, lúc nụ hoa nhú, lúc hoa nở, lúc hoa tàn,…; Nhấn mạnh chi tiết đặc biệt; cố gắng tìm từ ngữ cách diễn đạt cho cối lên có sức sống) Kết bài: – Cảm nghĩ, tình cảm miêu tả Biện pháp 3: Rèn kỹ làm văn miêu tả a Tìm hiểu đề: Cũng thể văn khác, học văn miêu tả cần hiểu yêu cầu đề Đề có yêu cầu thể loại (miêu tả), nội dung (miêu tả gì) phạm vi (bao giờ, đâu?) Văn miêu tả thường cho biết rõ đối tượng miêu tả (tả cảnh, vật, hay người cụ thể), phạm vi không gian, thời gian b Quan sát tìm ý, chọn ý: Đối tượng văn miêu tả vật, thiên nhiên, người sống người Có thể coi giới lạ, đa dạng phức tạp diễn thay đổi ngày, Tuy vậy, hiển nhiên mà ta hiểu nắm vững đặc trưng vật, việc, người để miêu tả chất Vì vậy, phải quan sát Quan sát hành động thường xuyên, thường trực người Đối với học sinh, viết đoạn văn miêu tả, kỹ quan sát ghi chép cần thiết Tuy nhiên, em có kỹ sử dụng thành thạo Tất em bước đầu tập dượt: tập quan sát, tập ghi chép, tập phát đặc điểm vật, tượng quanh Từ đó, để có vốn để làm văn miêu tả, viết đoạn văn miêu tả c Sắp xếp, tổ chức ý: Đây bước xây dựng dàn Có thể xếp theo trình tự thời gian: thấy trước tả trước, thấy sau tả sau, thường dựa theo hành trình nhân vật (hoặc người viết) Các ý xếp theo trình tự không gian: từ xa đến gần, từ phận đến phận kia, từ vào trong… Thông thường văn miêu tả kết cấu theo kiểu: – Mở bài: Giới thiệu đối tượng miêu tả – Thân bài: + Miêu tả bao quát đối tượng miêu tả + Miêu tả chi tiết, phận – Kết bài: Nêu suy nghĩ, cảm xúc, hay đánh giá ý nghĩa đối tượng Cũng tổ chức, xếp theo kiểu kết cấu liên tưởng, tức theo mạch suy diễn, hồi tưởng, tưởng tượng… d Diễn đạt, hành văn: Ở tiểu học chương trình văn miêu tả yêu cầu rèn luyện cho học sinh lực diễn đạt ngôn ngữ nói ngôn ngữ viết Ở lớp – 3, quan sát trả lời câu hỏi yêu cầu học sinh trả lời ý, dùng câu có đủ hai phận (chủ ngữ vị ngữ) Sách giáo khoa có lưu ý: Tránh để học sinh lặp lại từ Ở lớp – 5, văn miêu tả thức yêu cầu ngày cao hơn: học sinh dựa vào câu hỏi để trả lời, phát triển thành đoạn, thành văn nói trước chuyển thành văn viết Đặc biệt có lưu ý diễn đạt, hành văn văn viết phải sinh động, “có hồn” Biện pháp 4: Rèn kỹ quan sát cho học sinh a Chọn đề tập làm văn: Chọn đề phù hợp, gần gũi với học sinh Tốt tạo cho học sinh quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả Ví dụ: Tả bàng trước sân trường em b Đọc kỹ yêu cầu đề Đây khâu chuẩn bị quan trọng giáo viên học sinh – Dạy học sinh đọc kỹ đề – Giáo viên phân tích đề cách đặt câu hỏi (bài văn thuộc thể loại gì? Nội dung văn gì? Kiểu văn? Trọng tâm? Muốn làm tốt cần quan sát gì?) c Hướng dẫn học sinh quan sát đối tượng miêu tả Giáo viên cho học sinh biết quan sát để làm tập làm văn quan sát tìm hiểu khoa học có mục đích khác – Mục đích quan sát khoa học tìm công dụng, cấu tạo cối, đặc điểm tính chất cối – Mục đích quan sát văn học tìm màu sắc, âm hình ảnh tiêu biểu cảm xúc người cối d Xem xét đến việc tiến hành quan sát đối tượng – Quan sát nhiều giác quan Giáo viên cần tạo cho học sinh có cảm nhận trực giác qua giác quan để em liên tưởng, tưởng tượng + Quan sát mắt: nhận màu sắc, chiều cao, độ lớn cối + Quan sát tai: nhận biết âm thanh, nhịp điệu, gợi cảm xúc + Quan sát mũi: thấy mùi vị tác động đến tình cảm + Quan sát vị giác xúc giác, quan sát cảm nhận Nhờ cách quan sát mà em ghi nhận nhiều ý, văn đa dạng phong phú – Quan sát tỉ mỉ nhiều lượt: Muốn tìm ý cho văn, học sinh phải quan sát kỹ, quan sát nhiều lần cảnh đó, Tránh quan sát qua loa ta nhìn lướt qua hay liếc nhìn không tìm ý hay cho văn – Hướng dẫn học sinh rõ vị trí, thời điểm, thời gian, trình tự quan sát: Học sinh lựa chọn trình tự quan sát khác + Trình tự không gian: quan sát từ xuống từ lên Từ trái sang phải hay từ vào trong, từ xa đến gần… + Trình tự thời gian: quan sát từ sáng đến tối, từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc, từ mùa xuân sang đến mùa đông… + Trình tự tâm lý: thấy nét bật thu hút thân, gây cảm xúc quan sát trước e Hướng dẫn học sinh nắm yêu cầu quan sát văn: – Phải tìm nét riêng tiêu biểu vật, cối – Không cần dàn đủ việc, cần chép lại đặc điểm mà cảm nhận sâu sắc không thống kê tỉ mỉ chi tiết vật – Để làm văn yêu cầu đề bài, trình quan sát dàn mà phải tìm trọng tâm để tìm hiểu kỹ trọng tâm quan sát thường nét nêu bật chủ đề văn dụng ý người viết Có viết tránh khỏi dàn trải, nhạt nhẽo, lan man xa đề – Tạo hứng thú, cảm xúc, lưu ý phải cảm xúc riêng, thật, phải có liên tưởng thú vị – Quan sát văn học cần giúp học sinh có hứng thú say mê, từ bộc lộ cảm xúc thân trước đối tượng quan sát Có hứng thú, cảm xúc, học sinh dễ dàng tìm từ, chọn ý giúp cho việc diễn tả sinh động hấp dẫn g Giáo viên phải chuẩn bị câu hỏi gợi ý hướng dẫn học sinh quan sát 10 Giáo viên cần có kế hoạch nghiêm túc giúp cho học sinh hiểu biết đối tượng thật phong phú sâu sắc chân thực Ví dụ: – Thể loại văn gì? – Kiểu văn gì? – Trọng tâm miêu tả cảnh nào? – Quan sát cảnh vào lúc nào? – Quan sát theo thứ tự nào? – Quan sát giác quan nào? – Quan sát nhìn thấy hình ảnh gì? – Nghe thấy âm gì? có cảm xúc gì? – Có nhận xét qua quan sát h Tổ chức cho học sinh quan sát Tuỳ theo đề bài, giáo viên tổ chức cho em quan sát địa điểm có cảnh vật cần tả Nếu tổ chức quan sát giáo viên hướng dẫn học sinh quan sát cảnh vật trước tới lớp ghi chép lại điều ghi nhận Để giúp học sinh quan sát, giáo viên nêu câu hỏi chung cho lớp – Câu hỏi có câu hỏi gợi mở, học sinh trả lời – Giáo viên dành thời gian tối đa cho hoạt động này, học sinh ngồi yên chỗ, để có vị trí thích hợp quan sát em dịch chuyển vị trí Giáo viên gợi ý em phát nét đặc sắc bầu trời, cối, cảnh vật… Biện pháp 5: Vận dụng số dạng tập dùng từ để hướng dẫn học sinh viết văn miêu tả cối 5.1 Bài tập cho vật, tìm hình ảnh nhân hoá đặt câu Bài tập minh hoạ Bài tập 1: Em tìm từ hoạt động, trạng thái vật lá, hoa, gió người đặt câu với từ Gợi ý: 1.Tìm từ ngữ miêu tả lá, hoa, gió người Ví dụ : Lá reo vui, hoa khoe sắc, gió vỗ Đặt câu có từ tìm Ví dụ – Mùa xuân về, reo vui với chim – Những cúc mùa thu rực rỡ khoe sắc đua hương nắng vàng – Những gió thi vỗ vuốt ve hoa Bài tập : Em đặt câu có sử dụng biện pháp nhân hoá với vật sau: 11 – Hàng phượng vĩ – Đồng lúa đêm trăng – Luỹ tre đêm trăng Gợi ý: Từ vật cho, tìm từ ngữ miêu tả vật người Ví dụ: Vầng trăng sáng hiền hậu, đồng lúa thấm đẫm ánh trăng thào trò chuyện, luỹ tre xanh làm duyên với trăng vàng Đặt câu có từ ngữ tìm Ví dụ: Luỹ tre xanh đầu xóm, hôm hẹn hò làm duyên với trăng vàng 5.2 Bài tập đặt câu sử dụng biện pháp nhân hoá theo cách trò chuyện xưng hô với vật người Bài tập minh hoạ Bài tập 1: Em đặt câu dùng cách xưng hô người để gọi hàng phượng, bàng, bói ngỏ Gợi ý: Tìm từ ngữ dùng làm lời gọi, lời than với hàng phượng, bàng Ví dụ: Hàng phượng ơi, Đặt câu với từ ngữ Ví dụ: Hàng phượng ơi! Chia tay hẹn gặp lại vào mùa khai trường 5.3 Bài tập đặt câu theo nội dung có sử dụng biện pháp nhân hoá Bài tập minh hoạ Bài tập 1: Em viết câu văn tả rau cải, câu tả gió câu có sử dụng biện pháp nhân hoá Gợi ý: Tìm từ ngữ miêu tả rau cải, gió người 5.4 Bài tập sử dụng biện pháp nhân hoá để diễn đạt ý câu khác Bài tập minh hoạ Bài tập1: Em sử dụng biện pháp nhân hoá để diễn đạt ý sau nhiều câu khác nhau: a Cây bàng sân trường em b Luỹ tre xanh đầu xóm c Cây đa làng 5.5 Kiểu cho từ láy (tính từ, hình ảnh so sánh nhân hoá) yêu cầu viết đoạn văn có từ theo đề tài bắt buộc tự chọn Bài tập minh hoạ Bài tập 1: Cho từ ngữ hình ảnh sau: Xanh mướt, mỡ màng, ấm áp, lao xao, bàn tay Em viết đoạn văn tả hàng sau mưa có sử dụng từ cho 12 Gợi ý: Xác định từ ngữ cho thường dùng để miêu tả hình ảnh hàng cây: Xanh mướt tả màu sắc hàng tạnh mưa, mỡ màng tả sau mưa, ấm áp tả nắng chiếu lên hàng cây, lao xao tả tiếng cây, bàng hình ảnh so sánh Diễn đạt thành đoạn văn tả hàng sau mưa tạnh III THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM Thực nghiệm tiến hành học sinh lớp Trường Tiểu học Lê Văn Tám, Thành phố Thanh Hoá, lớp thực nghiệm lớp 4B Thời gian thực nghiệm: Nội dung miêu tả cối dạy học kỳ lớp 4, từ tuần 21 đến tuần 27 Thời gian thực nghiệm từ tháng năm 2015 đến ngày 13 tháng năm 2015 Nội dung thực nghiệm: Do thời gian hạn chế, tiến hành thực nghiệm hai tiết học cụ thể tiết Luyện tập quan sát cối (tuần 22) Luyện tập xây dựng đoạn văn miêu tả cối (tuần 24) Nội dung dạy quy định sách giáo khoa, nhiên tiến hành soạn giảng theo hướng giúp học sinh tích cực quan sát phát triển kỹ dùng từ, tưởng tượng cách sử dụng hệ thống câu hỏi Giáo án: Luyện tập quan sát cối Đề bài: Quan sát bàng Hệ thống câu hỏi cho văn miêu tả Cây bàng qua quan sát bàng(Bảng 2) Bảng 2: Hệ thống câu hỏi – trả lời cho văn miêu tả quan sát bàng TT Hệ thống câu hỏi I Sân trường em đẹp nào? Khu vườn mùa xuân có gì? II Dự kiến học sinh trả lời … đẹp khu vườn mùa xuân … rợp bóng mát xanh bồn hoa đua khoe sắc Trong xanh rợp bóng mát đó, em gắn bó với nào? … gắn bó với em bàng Cây cao chừng nào? … cao vượt qua tầng hai lớp học Hãy ôm thân cho biết to … bàng cao sừng sững vượt qua chừng nào? (cho học sinh ôm nói) tầng hai lớp học Thân to Hãy nói độ cao, độ to bàng cột đình thân lại chồi lên hai bướu lạc đà Vỏ có màu gì? Sờ vào vỏ em … vỏ màu nâu bạc, xù xì, ram 13 III IV có cảm giác nào? (Mỗi em nói lên cảm giác mình) Vỏ xù xì làm em nghĩ đến da gì? Ngoài thân có đặc điểm khác? 10 Hai mấu to chừng nào? 11 Hai mấu làm em nghĩ đến vật gì? (Hãy dùng từ ngữ em tìm được, nêu để miêu tả thân bàng) 12 Rễ có đặc điểm gì? (Chìm sâu hay lên mặt đất) ráp, sần sùi… … xù xì da cóc … thân chồi hai mấu tròn … nắm tay, bát … hai bóng đèn ô tô, hai mắt… … phần rễ chìm sâu lòng đất phần lên mặt đất 13 Phần rễ lên mặt đất to … bắp tay, bắp chân, cong chừng nào? Hình thù sao? queo, ngoằn ngoèo… 14 Hình ảnh gợi cho em nghĩ đến … trăn, rắn vật gì? Hãy dùng từ ngữ để cuộn miêu tả bàng 15 Cành bàng to hay nhỏ Dài hay ngắn? … To dài, xếp thành ba tầng Xếp thành tầng? 16 Hình ảnh “to, dài” cành bàng làm … cánh tay người khổng lồ, em nghĩ đến gì? gọng ô khổng lồ 17 Lá bàng nào? (Hình dáng, … to, màu xanh đậm màu sắc) 18 Hãy tìm từ ngữ miêu tả lá, màu xanh bàng? … giống quạt mo, tai voi 19 Hình dáng bàng làm em nghĩ đến gì? (lá bàng to giống đồ vật … đung đưa, rung rinh… gì?) 20 Mỗi có gió, bàng nào? … reo vui chúng em cô khen… 21 Hình ảnh “rung rinh” gợi cho em nghĩ … bàng to, màu xanh đến điều gì? đậm quạt mo đung đưa 22 Hãy dùng từ ngữ em vừa gió reo vui chúng nêu để nói bàng? em 23 Tán bàng to hay nhỏ? Nó có tác dụng … tán bàng to che mát cho chúng gì? em 14 24 Hình ảnh che mát gợi cho em nghĩ đến vật gì? 25 Hãy dùng từ ngữ để miêu tả tán bàng? 26 Các em nhìn thấy từ kẽ lá? (hãy nói chùm bàng đó: bàng to chừng nào, màu gì?) … ô, nón, mũ khổng lồ … ô khổng lồ che nắng, che mưa cho chúng em … tia nắng, chùm quả, màu xanh lấp lánh kẽ Quả bàng to chén con, màu vàng xuộm… 27 Ngoài chùm nấp kẽ … chùm hoa lá, em thấy gì? 28 Hãy dùng từ ngữ để miêu tả … màu trắng nhỏ li ti, nhỏ xíu, nhỏ chùm hoa đó? (màu sắc, hình xinh,… dáng) 29 Hãy nói chùm hoa bàng theo … chùm hoa màu trắng nhỏ li cảm nhận em? ti bầu trời 30 Các em thường làm gốc … vui đùa, trò chuyện, học bài, bàng? hóng mát,… 31 Cây bàng mang lại lợi ích cho … gói xôi, làm đồ chơi chúng ta? (lá, tán, cành) … tán che nắng, che mưa … cành bàng khô làm củi… 32 Tình cảm em bàng … em yêu quý bàng Em nào? Em mong ước điều cho mong mãi xanh tốt cây? Một số đoạn văn tả bàng học sinh 1.Đoạn văn tả thân bàng em Văn Yến Nhi Nhìn từ xa, bàng sừng sững xòe tán rộng, che mát cho góc sân trường Cây cao chừng năm mét, to vòng tay em ôm Bao bọc quanh thân lớp vỏ dày đặc, xù xì, sứt sẹo Gốc bàng lớn Dưới gốc nhừng rễ trồi lên, bò lan xung quanh trăn khổng lồ Trên thân bàng cành lớn, cành nhỏ vươn bốn phía Đoạn văn tả bàng em Kim Ngọc Hà Lá bàng mọc chùm năm một, to bàn tay, hình bầu dục, gân giống khung xương cá.Tán tầng tầng xếp che bóng mát tựa mái ngói vảy cá Mùa thu từ màu xanh thẫm chuyển sang màu đỏ pha nâu Khi gió thổi mạnh, lìa cành chao đảo rơi xuống Mùa đông 15 bàng cong cong bánh đa nướng cháy Khi xuân sang, chồi non lộc nhú lên, non xòe khắp cành trông bày chim 3.Đoạn thân văn tả bàng em Kiều Phương Anh Nhìn từ xa, bàng đại thụ sừng sững ô xanh khổng lồ Thân to, vòng tay em ôm không Cây khoác áo màu nâu đen, sần sùi, mốc thếch, sứt sẹo, dấu vết năm tháng dãi dầu mưa nắng Gốc phình ra, ngoằn ngoèo, uốn lượn rắn bò Cành bàng có hết tầng đến tầng che kín không cho tia nằng rọi xuống sân trường chúng em chơi đùa Tới mùa xuân, đêm, chồi xanh li ti điểm kín tất cành to, cành nhỏ Mùa hè, to toàn màu xanh ngắt, màu xanh mát mẻ nhiêu! Sang thu, ngả thành màu hung vàng bắt đầu rụng xuống Cái màu hung vàng kì diệu thấy khác, nhìn đẹp Đến mùa đông, bàng trụi trơ lại cành khẳng khiu in trời xanh Hoa bàng nhỏ, trắng, xinh xinh Quả bàng chín, màu vàng rực to ổi, lấp ló sau chơi trốn tìm Vào buổi bình minh, ông mặt trời nhô lên chiếu tia nắng xen qua làm óng ánh giọt sương mai Từng đàn chim kéo nhảy nhót, hót líu lo Vài bướm đậu cành hoa ngào ngạt hương thơm Đêm về, gió thổi làm lay động lá, tạo nên âm êm dịu Bài văn tả bàng em Nguyễn Mai Phương Ngay sân trường em sừng sững bàng Em trồng từ bao giờ, biết em cắp sách tới trường thấy đứng sừng sững Nhìn từ xa ô xanh khổng lồ mát rượi Gốc bàng phình ra, chồi lên rễ cổ chân em bò ngoằn ngoèo mặt đất trăn cuộn Thân to, hai người ôm không Vỏ xù xì lên u cục dấu vết cành bị gãy mưa bão,nhưng có biết lớp vỏ xù xì có dòng nhựa mát lành cuộn cuộn chảy nuôi Càng lên cao, thân thon lại đâm nhánh tứ phía Nhánh to cổ tay người lớn nhánh bé cổ tay em Nhánh đâm tua tủa nhiều cành mang vô số phiến thuôn tròn quạt mo Mặt bàng màu xanh biếc, láng bóng Mặt phiến màu xanh ngọc, phủ lớp phấn trắng, gân cuống cộm, cứng cáp.Lúc tháng ba, bàng xanh thẳm màu, đan xen chi chít tầng Xen lẫn tầng trái bàng tròn, to ngón chân , hình thon thon, dẹt 16 trám Sang thu bàng chín vàng rơi xuống gốc Chúng em thường nhặt lấy, đập ăn Hạt bàng có vị ngòn ngọt, bùi bùi béo Vào ngày nắng to, bàng tỏa bóng mát cho chúng em vui chơi Chim chóc rộn ràng cất tiếng hót, chọn vòm xanh um để trú ngụ Vào chơi, chúng em thường ngồi lên rễ lớn để ôn Cuối thu, bàng chuyển sang màu đỏ rời cành theo gió để lại trơ trụi cành khẳng khiu bàn tay gầy guộc gân guốc người già yếu Nhưng có biết cành khẳng khiu ấp ủ mầm non để xuân đâm chồi nảy lộc.Trong mưa xuân non lớn dần, lớn dần,… Cây bàng loài có ích Quả bàng ăn Lá bàng dung để gói xôi Cành bàng dùng làm chất đốt tốt Đối với chúng em, bàng người bạn tốt bụng che nắng cho chúng em vui chơi Không bàng giúp cho không khí lành tăng thêm cảnh đẹp sân trường Vì em bạn chăm sóc bàng thật chu luôn tươi tốt Đánh giá thực nghiệm Tôi chấm kiểm tra viết Sau tổng hợp kết Tôi nhận thấy tỉ lệ học sinh viết văn tốt tăng lên Câu văn viết chau chuốt, giàu hình ảnh, từ ngữ sử dụng phong phú lên nhiều so với năm học trước chưa thực Tự đánh giá kết thực hiện: Qua kết chấm cho thấy tỷ lệ đạt kết tốt tăng lên đáng kể, kết làm sơ sài không Qua việc giảng dạy theo quy trình trên, thấy văn quan sát tìm ý lớp thực nghiệm đạt kết tốt: – 100% học sinh nắm thể loại, yêu cầu đề – 100% học sinh có khả quan sát tìm ý – 100% học sinh có kết kiểm tra: Đạt – Nhiều văn biết diễn đạt ý hay, giàu hình ảnh,… Điều khẳng định giảng thực nghiệm với biện pháp đề xuất từ lúc đề bài, hướng dần quan sát với hệ thống câu hỏi xây dựng đầy đủ, có kế hoạch giúp học sinh làm văn miêu tả cối tốt hơn, em thấy dễ dàng làm văn, đoạn văn bước đầu làm cho người đọc, người nghe cảm giác hữu hình dáng, màu sắc, vẻ đẹp loài miêu tả Nhờ vậy, viết trở nên sinh động hơn, phiến diện mang tính liệt kê chi tiết 17 PHẦN KẾT LUẬN Ở trường tiểu học, “Tập làm văn” môn học có vị trí quan trọng chương trình Tiếng Việt, góp phần hệ thống lại tiếng mẹ đẻ cho học sinh, làm phong phú tâm hồn em Trong phân môn tập làm văn, văn miêu tả nói chung miêu tả cối nói riêng kiểu văn quen thuộc, phổ biến chiếm thời lượng lớn số tiết so với loại văn khác Đối với văn miêu tả cối nói riêng, quan sát có vị trí quan trọng Quan sát đa chiều xác đối tượng miêu tả nhiều giác quan điều quan trọng để có vốn sống phong phú, có nhìn giới xung quanh tinh tế hơn, nhạy cảm hơn, phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh vốn ngây thơ, hồn nhiên, giàu cảm xúc Thực tế cho thấy để có văn miêu tả tốt, vai trò giáo viên quan trọng Giáo viên cần quan tâm mức đến toàn trình từ lúc đề, chọn địa điểm quan sát biện pháp cụ thể giúp em quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả theo hệ thống câu hỏi thích hợp, rèn luyện thành nếp việc ghi chép nhận xét, ấn tượng, cảm xúc… thân để gợi ý em trả lời, tìm ý Kết đạt khiêm tốn, bước chuyển biến tiến em học sinh tiểu học Những kết ban đầu động lực để người giảng dạy văn miêu tả tiếp tục nghiên cứu đề công tác giảng dạy môn học nhà trường đạt hiệu tốt Trên số kinh nghiệm qua thực tế giảng dạy Mặc dù có cố gắng nhiều đề tài chắn tránh khỏi thiếu sót Rất mong hội đồng xét duyệt bạn đồng nghiệp góp ý kiến bổ sung thêm Tôi xin chân thành cảm ơn ! XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NHÀ TRƯỜNG Thanh Hóa, ngày 15 tháng năm 2015 Tôi xin cam đoan SKKN viết, không chép nội dung người khác Người thực Cao Thị Nguyệt 18 MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU Lý chọn đề tài …………………………………………………… Mục đích nghiên cứu …………………………………………… Đối tượng phạm vi nghiên cứu ………………………………… Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………… PHẦN NỘI DUNG I CƠ SỞ ĐỂ RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI ………………… Văn miêu tả ………………………………………………………… 1.1 Khái niệm văn miêu tả………………………………………… Đặc trưng văn miêu tả cối …………………………………… Thực trạng việc dạy học văn miêu tả lớp …………………… 2.1 Cấu trúc chương trình ………………………………………… 2.2 Nội dung dạy học văn miêu tả cối lớp 4……………… 2.3 Về học sinh……………………………………… 2.4 Về giáo viên……………………………………………… II NHỮNG BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn ngữ văn miêu tả cối Biện pháp 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách miêu tả văn miêu tả cối ………………………………… Biện pháp 3: Rèn kỹ làm văn miêu tả …………… Biện pháp 4: Rèn kỹ quan sát cho học sinh…………… Biện pháp 5: Vận dụng số dạng tập dùng để hướng dẫn học sinh viết văn miêu tả cối ……………………………… III THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM KẾT LUẬN 01 01 01 01 02 02 02 02 02 03 04 04 04 06 06 07 07 07 08 09 11 13 18 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA 19 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI CHO HỌC SINH LỚP Người thực hiện: Cao ThÞ NguyÖt Chức vụ : Giáo viên Đơn vị công tác: Trường tiểu học Lê Văn Tám SKKN thuộc môn : Tiếng Việt THANH HÓA, NĂM 2016 20 … nhà trường II NHỮNG BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CÂY CỐI CHO HỌC SINH LỚP Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn ngữ văn miêu tả cối: – Qua văn miêu tả cối, yêu cầu em đọc, trả… 2 .4 Về giáo viên……………………………………………… II NHỮNG BIỆN PHÁP RÈN KỸ NĂNG VIẾT VĂN MIÊU TẢ CHO HỌC SINH LỚP Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ngôn ngữ văn miêu tả cối Biện pháp 2: Hướng dẫn học. .. Hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách miêu tả văn miêu tả cối ………………………………… Biện pháp 3: Rèn kỹ làm văn miêu tả …………… Biện pháp 4: Rèn kỹ quan sát cho học sinh ………… Biện pháp 5: Vận dụng số dạng tập

– Xem thêm –

Xem thêm: Một số biện pháp rèn kỹ năng viết văn miêu tả cây cối cho học sinh lớp 4 , Một số biện pháp rèn kỹ năng viết văn miêu tả cây cối cho học sinh lớp 4 ,

Bạn đang xem bài viết: Một số biện pháp rèn kỹ năng viết văn miêu tả cây cối cho học sinh lớp 4. Thông tin được tạo bởi Gia Sư Minh Đức chọn lọc và tổng hợp cùng với các chủ đề liên quan khác.

Rate this post

Similar Posts